In de regionale Ontwikkelagenda Transformatie Jeugdhulp van Sociaal Domein Achterhoek werken gemeenten en aanbieders samen aan ontwikkelopgaven, waaronder de overgang van 18- naar 18+. De overgang naar volwassenheid strekt zich immers over een langere periode uit. Een perspectiefplan is daarvoor een goed hulpmiddel. Binnen de Achterhoek is inmiddels een gezamenlijk perspectiefplan ontwikkeld en in gebruik genomen.
Geen nieuw idee
Het perspectiefplan is een hulpmiddel om tijdig met de jongere in gesprek te gaan over de veranderingen die de overgang van 18- naar 18+ met zich meebrengt. Het gesprek en plan dragen bij om deze overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen. Het Perspectiefplan is geen nieuw idee. Zo staat in de Hervormingsagenda Jeugd: Jeugdhulpaanbieders en gemeenten committeren zich om voor en met jongeren tijdig een toekomstperspectief te formuleren, voordat ze de jeugdhulp op hun 18e verlaten.
Afspraken over de Big 5 leefdomeinen
Concreet bevat het perspectiefplan afspraken over de 5 leefdomeinen: wonen, werk/school, inkomen, welzijn en support. Oftewel, de ‘Big 5’ onderwerpen van waaruit de basis voor zelfstandigheid wordt gelegd. Om ervoor te zorgen dat het perspectiefplan breed wordt gebruikt, is in de nieuwe overeenkomsten voor Jeugdhulp (Inkoop 2026) opgenomen dat het perspectiefplan wordt ingezet voordat de jongere de jeugdhulp verlaat. Daarom geldt het perspectiefplan voor elke jongere vanaf 16 jaar.
Persoonlijk plan voor de jongere
Het perspectiefplan werd ontwikkeld in de projectgroep 18-/18+, waarin zowel gemeenten als aanbieders meedoen. Tommy Roosendaal (I-Nova Zorg) is een van de deelnemers: “Als projectgroep wilden we vooral korte slagen maken. Hoe kunnen we de afstemming over de overgang van 18- naar 18+ met simpele stappen verbeteren? Om die reden werd het perspectiefplan een van onze actiepunten.” Ook Nathalie Dijkstra (Gemeente Montferland) zit in de projectgroep en werkte aan het perspectiefplan. Zij vult aan: “Eerst hebben we geïnventariseerd hoe in de regio op dit moment met een perspectiefplan wordt gewerkt. Daaruit bleek dat veel aanbieders een eigen draai aan het plan geven, waardoor het er vaak anders uitziet dan in de Hervormingsagenda Jeugd staat aangegeven.”
Zwolse model als voorbeeld
De projectgroep is ook op zoek gegaan naar voorbeelden in het land. Het meest enthousiast werden ze van het Zwolse model. “Bij dit model hebben jongeren echt eigenaarschap op het eigen perspectiefplan. Hun visie is dat je jongeren beter kunt ondersteunen in hun ontwikkeling en toekomst, als het onderwijs, de gemeenten en zorgaanbieders samenwerken vanuit één gezamenlijk plan. Het voordeel is dat het dan met de jongere meebeweegt en echt beklijft”, zegt Roosendaal. Dijkstra: “Wanneer zowel het onderwijs als zorgaanbieders hun eigen Perspectiefplan maken, sluit dit vaak niet goed op elkaar aan. Juist daarom is het waardevol om te werken met één gezamenlijk plan dat ook past binnen de lijn van de Hervormingsagenda Jeugd. Zo ontstaat er meer samenhang in begeleiding en ondersteuning, met eigenaarschap en regie bij de jongere zelf.”
Achterhoeks perspectiefplan
Bij de ontwikkeling van de vragenlijst voor het perspectiefplan dat binen Sociaal Domein Achterhoek nu in gebruik is, heeft de projectgroep gebruik gemaakt van bestaande vragenlijsten. Roosendaal: “De vragen van Zwolle hebben wij als uitgangspunt genomen voor onze opzet. Deze vragen worden echt vanuit het perspectief van de jongere gesteld. Bijvoorbeeld: Hoe zie jij de toekomst? Het zijn veel ‘wat als’ vragen en open vragen.” Dijkstra benadrukt het belang om het perspectiefplan in de regio te gebruiken: “Omdat het eigenaarschap bij de jongere ligt, zien we graag dat alle gemeenten, aanbieders en het liefst ook het onderwijs deze vragenlijst gaan hanteren. Ons perspectiefplan heeft een uniform format. Dat is helpend, omdat het op die manier voor een jongere niet uitmaakt met wie hij/zij in gesprek is. Het plan kan met de jongere meereizen en op elke plek worden bewerkt en aangevuld. Dit heeft als grote meerwaarde dat de jongere geen nieuw plan hoeft op te stellen op het moment dat een andere gemeente of aanbieder betrokken raakt.”
Downloaden via de website
Het perspectiefplan is vanaf nu te vinden op deze website. Het betreft een eerste versie waarin de ervaringen van de eerste jongeren zijn meegenomen. Het perspectiefplan is een invulformulier dat de jongere zelf invult. Tussentijds opslaan is mogelijk, want de jongere downloadt het formulier vanaf de website en slaat het daarna op een eigen apparaat op. De werkgroep onderzoekt nog welke mogelijkheden er zijn voor verdere digitalisering, zoals via een toegankelijke app.
Sleutelrol voor professionals
Bij het gebruik van het perspectiefplan spelen professionals een sleutelrol: het is de bedoeling om samen met jongeren én hun netwerk in gesprek te gaan over hun toekomst. De jongere kan het formulier delen met bijvoorbeeld een begeleider. Dat bepaalt de jongere zelf.
Deel jouw ervaring
De projectgroep is erg benieuwd naar de ervaringen van gebruikers met het plan. Eventuele feedback kan worden doorgegeven via een speciaal formulier.