Jongeren tussen de 16 en 27 jaar in een kwetsbare positie kampen vaak met multi-problematiek. Denk aan een opeenstapeling van financiële stress en/of schulden, schooluitval en/of problemen met het behouden van duurzaam werk. Vaak gaan deze problemen samen met mentale uitdagingen en/of een gebrek aan een stabiel sociaal netwerk. Data vanuit de Regionale Jongerenmonitor kunnen helpen bij het beter inzichtelijk maken van de uitdagingen. De Regionale Jongerenmonitor is deze maand precies 1 jaar in gebruik.
Betekenis voor domein-overstijgende aanpak
De ondersteuning aan kwetsbare jongeren moet passender en beter, schreef de minister van Werk en Participatie op 8 mei 2026 aan de Tweede Kamer. Voor jongeren met multi-problematiek is het belangrijk dat ze integrale ondersteuning krijgen die kijkt naar álle problemen van de jongere. En naar de samenhang tussen die problemen. Daarbij moet sprake zijn van maatwerk om deze groep jongeren te ondersteunen. Een domein-overstijgende aanpak is daarbij nodig, waarbij minder wordt gekeken naar systemen, regels en bureaucratie. En waarbij álle partners met elkaar samenwerken en domeinen en financiële stromen naadloos op elkaar aansluiten. Als we deze kwetsbare groep jongeren beter ondersteunen, geeft dat hen zicht op een betere toekomst. Om een dergelijke aanpak vorm te geven, is de Regionale Jongerenmonitor onmisbaar.
Alle data op 1 plek
De Regionale Jongerenmonitor brengt data vanuit bestaande bronnen zoals CBS, DUO, UWV, GGD op één plek samen. De Jongerenmonitor biedt zicht op de verschillende leefgebieden van de jongeren. Zo bevorderen we een integraal denkkader. De jongerenmonitor levert zowel regionale als gemeentelijke data, waardoor de ontwikkeling over de jaren heen gemonitord kan worden en gerichte sturing mogelijk is.
Positieve Gezondheid
De Regionale Jongerenmonitor onderscheidt zich door gebruik te maken van het model van Positieve Gezondheid, dat is gericht op veerkracht en wat het leven betekenis geeft, in plaats van op uitsluitend ziekte en beperkingen. Dit model meet zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Deze brede blik van de monitor sluit perfect aan op de behoefte van jongeren aan integrale zorg. Het geeft immers inzicht in de echte leefwereld, zingeving en het zelfgevoel van de jongeren in de Achterhoek.
De Regionale Jongerenmonitor is juni 2025 gelanceerd en in de tussentijd verder doorontwikkeld. Zo zijn ook nieuwe GGD-data en onderwijsdata toegevoegd. Daarnaast zijn alle data van het CBS (voornamelijk gericht op demografie) geüpdatet, zodat alle beschikbare data zo recent mogelijk is. Binnenkort volgen er updates van de zorg- en uitkeringsdata.
Voorbeelden
Hieronder volgen voorbeelden uit de Regionale Jongerenmonitor die van belang zijn bij het bieden van integrale ondersteuning van jongeren met multi-problematiek:
Mentaal welbevinden
Mentaal welbevinden is van cruciaal belang, omdat het zelden een op zichzelf staand probleem is. Het vormt vaak onderdeel van een bredere uitdaging. Uit de landelijke analyse (kamerbrief van 8 mei 2026) blijkt dat jongeren in een kwetsbare positie een groot risico lopen op complexe meervoudige problematiek op meerdere leefgebieden tegelijk. Deze jongeren (vaak tussen de 16 en 23 jaar, met een problematische thuissituatie of een verleden in de jeugdzorg) hebben vaak financiële stress, schulden, er is sprake van schooluitval en/of ze hebben problemen met het behouden van (duurzaam) werk. Bovendien missen deze jongeren vaak een stabiel sociaal netwerk of ouders waarop ze kunnen terugvallen. Mentale problemen staan dus niet op zichzelf, maar versterken andere problemen.
Uit de Regionale Jongerenmonitor blijkt waar jongeren zich gestrest door voelen (gebaseerd op data van de GGD gezondheidsmonitor jongvolwassenen). Zo geeft 78% van de jongeren in de Achterhoek aan zich gestrest te voelen op 2 of meer gebieden. Denk aan school, werk, familie, schulden of verwachtingen van zichzelf/anderen.
Bekijk deze informatie in de Jongerenmonitor
Onderwijs
De gevolgen van schooluitval kunnen groot zijn. Schooluitval kan ertoe leiden dat jongeren zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Uit onderzoek weten we dat jongeren zonder startkwalificatie minder vaak een baan hebben, meer kans hebben om niet economisch zelfstandig te zijn en mogelijk vaker een uitkering hebben. Ook doen ze een groter beroep op sociale voorzieningen en zorg en hebben ze meer kans om in de criminaliteit terecht te komen (NJI, 2024; SEO, 2023; CPB, 2006).
Via het dashboard in de jongerenmonitor (op basis van de data van DUO) valt precies te zien hoe de uitval zich in ieder schooljaar ontwikkelt, zowel naar gemeente als naar onderwijsniveau. De data laten zien dat er grote verschillen zijn per schooltype. De groep waar procentueel de meeste voortijdig schoolverlaters zijn is de groep mbo 1. Hier steeg het percentage zelfs van 23% in schooljaar 2023/2024 naar 29% in schooljaar 2024/2025. Dit percentage in 2024/2025 ligt bovendien een stuk hoger dan het landelijk gemiddelde.
Kwaliteit van leven
Vaak is er bij de groep kwetsbare jongeren met mutiproblematiek sprake van financiële stress of schulden. Dit blokkeert de ontwikkeling en de stap naar school of werk (NJI, z.j.). Doordat ze vaak ook niet terug kunnen vallen op een netwerk of ouders, missen ze ook een financieel vangnet. Multiproblematiek komt vaker voor bij de lagere opleidingsniveaus en ook zien we dat deze jongeren vaker komen uit huishoudens met een laag inkomen (Bron: Memorie van toelichting Wet van school naar duurzaam werk). Er is hiermee dus sprake van kansenongelijkheid en daarmee is het van groot belang aandacht te hebben voor deze groep kwetsbare jongeren. De Regionale Jongerenmonitor geeft informatie over de sociaaleconomische status en afhankelijkheid van inkomensvoorzieningen. Deze factoren kunnen worden gefilterd op gemeenteniveau. Dit kan bijdragen aan een gerichtere ondersteuning en preventie. In het diagram is te zien welk percentage van de jongeren aangeeft schulden te hebben (exclusief studieschuld of hypotheek – GGD gezondheidsmonitor jongeren).
Bekijk deze informatie in de Jongerenmonitor: jongeren met schulden; inkomensvoorzieningen of sociaaleconomische status
Werk & Uitkering
Jongeren hebben vaker een flexibel contract dan ouderen. En jongeren tot 27 jaar werken vaak naast hun opleiding of studie. Hun arbeidsmarktpositie is minder stabiel dan van oudere werknemers (NJI, z.j.). Dit maakt ze kwetsbaar voor economische schommelingen. Jongeren werken daarnaast vaker in sectoren die gevoelig zijn voor conjunctuur, zoals de horeca (UWV, 2025). Als het economisch goed gaat, is daar veel werk te vinden. Maar als het wat minder gaat, valt in die sectoren vaak het snelst het werk weg. In de Achterhoek werken veel jongeren in de horeca, detailhandel en zorg en welzijn. Recente cijfers (Bron: Basiscijfers Jeugd, Regio Achterhoek, UWV) laten zien dat de instroom van jongeren tot 27 jaar in de WW in 2025 is toegenomen ten opzichte van 2024. Over heel Nederland was dezelfde trend te zien (een toename van gemiddeld 8%). Maar de procentuele stijging in de Achterhoek was met 28% veel groter dan elders.
In 2024 stroomden 65,8% van de jongeren van 15 tot 25 jaar na de WW door naar werk. Daarnaast stroomde 5,0% door naar bijstand.
In de Regionale Jongerenmonitor is vindbaar in welke sectoren jongeren in de Achterhoek werkzaam zijn. Daarnaast is data te vinden over jongeren met een uitkering, zoals de aantallen per gemeente en bijvoorbeeld de duur van de uitkering. Het hebben van een uitkering is een belangrijke voorspeller. Zo weten we uit onderzoek van het CBS dat een derde van de jongeren die op hun 23e levensjaar geen werk had, de hele periode tot het 32e jaar niet werkzaam blijkt te zijn (Bron: Lager opgeleide jongeren hebben minst stabiele loopbanen, CBS, 2022).
